میر مسجدی خان کوهستانی از برجستهترین رهبران مقاومت در جنگ اول افغان-انگلیس بود که با تکیه بر نفوذ اجتماعی و شناخت دقیق از جغرافیای استراتژیک شمال کابل، لشکریان بریتانیا را با چالشی جدی مواجه کرد. او با سازماندهی نبردهای پارتیزانی و قطع شریانهای امدادی اشغالگران، کوهستان را به دژی تسخیرناپذیر تبدیل کرد که محاسبات نظامی امپراتوری وقت را به کلی برهم زد.
رویکرد میر مسجدی خان فراتر از یک فرمانده نظامی، مبتنی بر وحدت ملی و پرهیز از تنشهای قبیلهای بود که همین امر موجب پایداری حمایتهای مردمی از او گشت. بریتانیاییها که در میدان نبرد حریف او نشدند، در نهایت با توسل به حیله و مسمومیت در سال ۱۸۴۱ او را از پای درآوردند؛ هرچند این ترور نه تنها شعله مقاومت را خاموش نکرد، بلکه زمینهساز شکست قطعی و خروج فاجعهبار آنان از کابل شد.
امروزه میراث این قهرمان ملی به عنوان نماد ایستادگی خودجوش و مردمی در حافظه تاریخی افغانستان زنده مانده است. نقش او در تاریخ نشان میدهد که ارادههای محلی و برخاسته از بطن جامعه، چگونه میتوانند مسیر تحولات بزرگ سیاسی را تغییر دهند و پایههای استقلال یک کشور را در دشوارترین دوران اشغال بنا کند.
نشر سخنور | Sokhanwar.Com
