مُرده آن ایمان که ناید در عمل
(اقبال لاهوری)
از منظری میتوان ایمان را حداقل به دو بخش تقسیم کرد: ایمان نظری و ایمان عملی. ایمان نظری لازم است اما کافی نیست. ایمان اگر فقط در درون آدمی بماند و ظهور بیرونی نیابد، ایمانی کامل به شمار نمیآید. اقبال لاهوری اولاً ایمان عملی را لذتبخشتر از ایمان نظری میداند و دوم آنکه مؤمنی را که از ایمان عملی غافل میشود مؤمنی میداند که ایمانش مُرده است. در حقیقت زنده ماندنِ ایمان به بخشِ عملیِ آن وابسته است. ایمانداشتن در مقامِ حرف و موعظه آسان است اما در مقامِ عمل بسیار سخت به نظر میرسد. بندهٔ واقعی در عمل است که خود را میآزماید.
علی منهاج





