فکرت از ماضی و مُستَقبَل بُوَد

ما انسان‌ها هنگام تفکّر یا به گذشته می‌اندیشیم و یا به آینده مشغول هستیم. یعنی گرچه در هنگامِ اندیشیدن، ما در زمان حال هستیم اما فکر ما یا راجع به گذشته است و یا به آینده مربوط می‌شود. مولانا این تعلّق به گذشته و آینده را علّت واماندگی و ناکامی در یافتن راه حل مشکلات می‌داند. می‌گوید این دو قید؛ گذشته و آینده؛ در واقع تفکّر را اسیر و محدود می‌کنند و به او مجالِ صحیح و آزادانه کار کردن نمی‌دهند و بدین ترتیب مشکل همچنان ناگشوده می‌ماند. عرفا از این دو قید رها شده‌اند و تفکّر آنها نیز از محدودیّت رها شده است. در نتیجه می‌توانند بسیاری از مشکلات را به آسانی و در مدت زمان بسیار اندک حل کنند.

علی منهاج