چشمی که ندارد نظری حلقهء دام است
هر لب که سخن سنج نباشد لب بام است
شرح:
اینجا بیدل دقیقا مفهوم یک حدیث شریف را بیان میدارد، ولی با ادبیات و ترجمهء وِیژهء خود.
«پیامبر صلی الله علیه و سلم همیشه این دعا را میکرد: ای بار خدایا! خاموشی مرا فکر، گفتار مرا ذکر و نظر مرا عبرت بگردان»
اینجا بیدل هم به سادگی چشمی را مذمت میکند که صاحب نظر نیست، یعنی از آنچه می بیند عبرت نمی گیرد. عبرت میتواند از یک واقعهء و یا پدیدهء منفی باشد و یا هم از یک پدیدهء مثبت.
سعدی را پرسیدند ادب را از که آموختی؟ گفت از بی ادبان. یعنی بی ادبی کاری کرد و من از عواقب آن پند گرفتم و آن کار را نکردم.
* پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده اند: «دو صفت در هر کسی باشد خداوند بزرگ او را به صفت شاکر و صابر یاد میکند؛ ـ و آن اینکه: اگر کسی را بهتر از خود دید به او اقتداء میکند و اگر کسی را بد تر از خود دید، ستایش خدا را میکند که او را به چنین حالتی گرفتار نکرده است» دقیقا همین است معنای نظر سنجی. انسان باید از هر پدیده و واقعهء مثبت یا منفی درسها و عبرت های بگیرد.
در مصرع دوم بیان این مطلب پر واضح است. انسان های که حرف سنجیده نمی زنند همیشه مذموم اند.
یک نکتهء باریک اینجا هست که باید به آن اشاره شود: چرا لب که سخن سنج نیست همانند لب بام است؟ چون لب بام جایی خطر ناکی هست و اگر انسان در آن قرار داشته باشد هر لحظه خطر پرت شدن او است. پس لبی هم که سخن سنج نباشد، میتواند هر لحظه صاحبش را به پرتگاه و یا هلاکت بکشاند. ما معمولا میگوییم: اول فکر کن و بعد سخن بگو.
با تأسف فراوان که از این نوع انسان ها در محیط ما زیاد اند.
هر لب که سخن سنج نباشد لب بام است
شرح:
اینجا بیدل دقیقا مفهوم یک حدیث شریف را بیان میدارد، ولی با ادبیات و ترجمهء وِیژهء خود.
«پیامبر صلی الله علیه و سلم همیشه این دعا را میکرد: ای بار خدایا! خاموشی مرا فکر، گفتار مرا ذکر و نظر مرا عبرت بگردان»
اینجا بیدل هم به سادگی چشمی را مذمت میکند که صاحب نظر نیست، یعنی از آنچه می بیند عبرت نمی گیرد. عبرت میتواند از یک واقعهء و یا پدیدهء منفی باشد و یا هم از یک پدیدهء مثبت.
سعدی را پرسیدند ادب را از که آموختی؟ گفت از بی ادبان. یعنی بی ادبی کاری کرد و من از عواقب آن پند گرفتم و آن کار را نکردم.
* پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده اند: «دو صفت در هر کسی باشد خداوند بزرگ او را به صفت شاکر و صابر یاد میکند؛ ـ و آن اینکه: اگر کسی را بهتر از خود دید به او اقتداء میکند و اگر کسی را بد تر از خود دید، ستایش خدا را میکند که او را به چنین حالتی گرفتار نکرده است» دقیقا همین است معنای نظر سنجی. انسان باید از هر پدیده و واقعهء مثبت یا منفی درسها و عبرت های بگیرد.
در مصرع دوم بیان این مطلب پر واضح است. انسان های که حرف سنجیده نمی زنند همیشه مذموم اند.
یک نکتهء باریک اینجا هست که باید به آن اشاره شود: چرا لب که سخن سنج نیست همانند لب بام است؟ چون لب بام جایی خطر ناکی هست و اگر انسان در آن قرار داشته باشد هر لحظه خطر پرت شدن او است. پس لبی هم که سخن سنج نباشد، میتواند هر لحظه صاحبش را به پرتگاه و یا هلاکت بکشاند. ما معمولا میگوییم: اول فکر کن و بعد سخن بگو.
با تأسف فراوان که از این نوع انسان ها در محیط ما زیاد اند.
