بر بحر كشد از شكنِ موج كمانها” (بیدل)
از ديدِ شاعرِعارفي مانند بيدل، هر رویکردی در هستی (حتا تحریکِ نسیمی)، تأیيدی بر وجود جهان وحدت (خداوند) در جهان كثرت (عالم انسانی) است.
با توجه به آنچه گفته شد، نيای معانی (بيدل) با تُنکخيالی قشنگی به اين رویكردِ عارفانه؛ يعنی تأیيد ذاتِ حق (هستیِ وحدت الوجود) در جلوههای گوناگون – و از آن جمله بر رویكردِ وزيدن نسيمی بر سطح آب و ايجادِ موجهاي كمانگونه بر روی آب بحر- اشاره میكند. بيدل ميگويد: از فرطِ قدرت (قوت) تأیيد وجودِ خداوند، نسيمي كه بر روی بحر میوزد و از شكنِ موج آن، كمانهای گوناگون (اشاره به موجها و حلقههای روی آب که از وزیدن باد شکل میگیرد)؛ يعني جهانِ كثرت بهوجود میآید.
بيدل باتوجه به این مسأله به ما میفهماند كه خلقت هر نوع كثرتی با جلوهها و رنگهای گوناگون تنها در يدِ قدرت وحدت الوجود؛ يعنی خداوند بزرگ که هستی مطلق است، میباشد و هيچ كثرتی بدونِ وحدت، موجود نيست.
فضای تان بیدلانه باد!
جاوید فرهاد
