مخفی بدخشی؛ طنین صدای زنانه در کوهپایههای پامیر
سیده مخفی بدخشی، فرزند سید غیاثالدین، در سال ۱۲۵۵ خورشیدی در منطقه «جوزگون» ولایت بدخشان افغانستان زاده شد. او در خانوادهای اهل فضل و معرفت پرورش یافت و از کودکی به یادگیری علوم متداول زمانه و ادبیات فارسی پرداخت. با این حال، زندگی او با فراز و فرودهای سیاسی همراه بود؛ به طوری که در دوران حکومت امیر عبدالرحمن خان، خانواده او به دلیل نفوذ مذهبی و محبوبیتی که داشتند، به قندهار تبعید شدند و او بیش از بیست سال از عمر خود را در تبعید و دوری از زادگاهش سپری کرد.
اشعار مخفی بدخشی بازتابدهنده دردهای عمیق انسانی، تجربیات دوران غربت و نگاهی منتقدانه به وضعیت اجتماعی زمانه است. او را در کنار مستوره غوری و محجوبه هروی، از پیشگامان شعر معاصر زنان در افغانستان میدانند که توانست با زبانی فصیح و استوار، احساسات زنانه را در قالبهای کلاسیک به ویژه غزل بیان کند. دیوان اشعار او که مملو از مضامین عرفانی، غنایی و اجتماعی است، نه تنها در بدخشان بلکه در حوزهی وسیع زبان فارسی مورد ستایش سخنشناسان قرار گرفته است.
این شاعره فرهیخته پس از عمری تلاش در راه اعتلای فرهنگ و ادب، در سال ۱۳۴۲ خورشیدی در زادگاهش بدخشان درگذشت. میراث او فراتر از کلمات، نمادی از ایستادگی و هویت فرهنگی زنان در مناطق دورافتاده افغانستان محسوب میشود. امروزه آرامگاه او در فیضآباد زیارتگاه اهل ادب است و آثارش به عنوان بخشی جداییناپذیر از گنجینه ادبیات معاصر افغانستان در مدارس و محافل علمی بررسی میگردد.
به کوشش نجیب الله هنرور
نشر سخنور | Sokhanwar.Com
