زندگینامه سلطان بهاءالدین ولد؛ فرزند ارشد مولانا جلال الدین محمد بلخی
سلطان بهاءالدین محمد، مشهور به سلطان ولد، در سال ۶۲۳ هجری قمری در لارنده متولد شد. او فرزند ارشد و جانشین معنوی پدرش، مولانا جلالالدین بلخی بود و از نظر ظاهری و باطنی شباهت بینظیری به پدر داشت، تا جایی که مولانا در حق او گفته بود: «ای بهاءالدین، آمدنِ تو به این جهان، آمدنِ من است.» او تحت تربیت مستقیم پدر و یاران نزدیک او نظیر صلاحالدین زرکوب و حسامالدین چلبی پرورش یافت و پس از وفات این بزرگان، با اصرار مریدان، رهبری طریقت مولویه را بر عهده گرفت.
نقش کلیدی سلطان ولد در تاریخ عرفان، سازماندهی و تثبیت طریقه مولویه است. برخلاف پدرش که بیشتر در شور و مستیِ شهود بود، سلطان ولد با درایت و نظمبخشی توانست آموزههای مولانا را از قالب یک حلقه محدود خارج کرده و به یک سلسله منظم و ماندگار تبدیل کند. او با بنا نهادن مراکز صوفیانه (خانقاهها) و تعیین قوانین برای سماع و آداب سلوک، باعث شد که اندیشههای مولانا در سراسر قلمرو سلجوقیان و فراتر از آن گسترش یابد و از پراکندگی پیروان جلوگیری شود.
در حوزه ادبیات، سلطان ولد آثار ارزشمندی به زبانهای فارسی، ترکی و عربی از خود به یادگار گذاشته است. مهمترین آثار او شامل مثنویهای سهگانه «ولدنامه» (شامل ابتدانامه، انتهانامه و ربابنامه) و دیوان اشعار و کتاب «معارف» است. او با سادهنویسی و تبیین دقیق اشارات پیچیده پدرش در مثنوی معنوی، پلی میان عرفان نظری و عامه مردم ایجاد کرد. سلطان ولد سرانجام در سال ۷۱۲ هجری قمری در قونیه درگذشت و در کنار مزار پدر بزرگوارش به خاک سپرده شد.
به کوشش نجیب الله هنرور
نشر سخنور | Sokhanwar.Com
