بابا فغانی، یکی از آخرین شاعران سبک عراقی و پیشگام سبک وقوع در قرن نهم هجری بود. او در شیراز زاده شد و رشد کرد و در جوانی در دکان چاقوسازی پدر و برادرش کار میکرد. ابتدا تخلص «سکاکی» داشت اما بعدها آن را به «فغانی» تغییر داد.
لقب «بابا» را سلطان یعقوب آققویونلو به او داد که عنوانی برای دراویش برجسته بود. بابا فغانی در سی سالگی شیراز را ترک کرد و به هرات رفت اما استقبال چندانی نگرفت، سپس به تبریز بازگشت و در خدمت سلطان یعقوب و جانشینانش بود.
با تجزیه حکومت آققویونلو، به شیراز بازگشت اما با قدرتگیری شاه اسماعیل صفوی به خراسان رفت و مدتی در ابیورد و سپس در مشهد ساکن شد. او زندگی پر فراز و نشیبی داشت و سفرهای متعدد تجربه کرد.
دیوان بابا فغانی شامل قصیده، ترکیببند، ترجیعبند، غزل و رباعی است. قصاید او اغلب در مدح دوازده امام و سلاطین است و زبان ساده و فصیحی دارد.
بابا فغانی در دورانی که شاعران به تقلید از آثار پیچیده قدما میپرداختند، از این جریان دوری کرد و عینیگرایی و احساسات واقعی را در شعر آورد. او ترکیبهای بدیع ساخت و موضوعات تازهای طرح کرد.
غزلهای او تأثیر زیادی بر شعر دوره صفوی گذاشت و سبک وقوع را تقویت کرد. او در بیان عشق و فراق مهارت ویژهای داشت و اشعارش سوزناک است.
یکی از ویژگیهای بابا فغانی شفافیت زبان و دوری از غموض است که او را از همعصرانش متمایز میکند. قصیده آخر او در مدح شاه اسماعیل صفوی سروده شده است.
بابا فغانی در اشعارش از طبیعت و احساسات روزمره بهره برد و این رویکرد نوآورانه بود. او در مرثیه نیز اشعاری در سوگ کربلا دارد.
او در سال ۸۹۷ شمسی (یا اندکی پیشتر) در شصت و چند سالگی در مشهد درگذشت. میراث او در تغییر سبک شعر پارسی به سوی سادگی و واقعیگرایی برجسته است.
اشعار بابا فغانی همچنان به دلیل لطافت و تأثیر عاطفی خوانده میشود و او را پدر سبک وقوع میدانند.
