پدرش محمد زمان خان، حاکم هرات بود و مادرش از قبیله الکوزایی. در کودکی با مرگ پدر و درگیریهای قبیلهای روبرو شد و زندگی سختی را تجربه کرد.
در جوانی به خدمت نادر شاه افشار درآمد و به دلیل شجاعت و توانایی، سریع پیشرفت کرد. ابتدا یساول (نگهبان شخصی) نادر شد و سپس فرمانده هنگ سوارهنظام ابدالی با هزاران سرباز.
در لشکرکشیهای نادر شاه، از جمله حمله به هند در ۱۷۳۹، شرکت کرد و در غارت دهلی و نبردهای دیگر نقش داشت. نادر شاه به او لقب “دُرّ دران” (مروارید مرواریدها) داد.
در سال ۱۷۴۷، پس از ترور نادر شاه، احمد خان با نیروهای ابدالی به قندهار بازگشت. در جرگهای در قندهار، توسط رهبران قبایل به عنوان شاه انتخاب شد و تاجگذاری کرد.
پس از به قدرت رسیدن، نام قبیله ابدالی را به درانی تغییر داد و خود را احمد شاه درانی نامید. امپراتوری درانی را بنیان گذاشت که پایه افغانستان مدرن محسوب میشود.
او قزلباشان و قبایل پشتون را متحد کرد و شورایی از مشاوران قبیلهای تشکیل داد. پایتخت اولیه را قندهار قرار داد و سپس به گسترش قلمرو پرداخت.
احمد شاه چندین لشکرکشی به هند انجام داد، از جمله هشت حمله بین ۱۷۴۸ تا ۱۷۶۷. پنجاب، کشمیر و سند را فتح کرد و غنایم زیادی به دست آورد.
معروفترین نبرد او، سومین نبرد پانیپت در ۱۷۶۱ بود که در آن ماراتاها را شکست داد و قدرت آنها را در هند شمالی محدود کرد.
او همچنین به سوی غرب و شمال گسترش یافت، خراسان را گرفت و بر بخارا تأثیر گذاشت. امپراتوریاش از آمودریا تا اقیانوس هند و از خراسان تا پنجاب امتداد داشت. در سال ۱۷۷۲ در قندهار درگذشت و پسرش تیمور شاه جانشین او شد. مقبرهاش در قندهار است و به عنوان پدر ملت افغانستان شناخته میشود.
