او فرزند قاری محمدالله و بانو زینب بود و دوران کودکی و نوجوانی خود را در مزارشریف گذراند و آموزشهای ابتدایی را در لیسه باختر آغاز کرد.
واصف باختری صنوف بالاتر را در لیسه حبیبیه کابل خواند و در سال ۱۳۴۱ از لیسه باختر مزارشریف فارغالتحصیل شد.
در سال ۱۳۴۵ لیسانس زبان و ادبیات فارسی دری را از دانشگاه کابل گرفت و سپس در سال ۱۳۵۳ به آمریکا رفت و در ۱۳۵۵ کارشناسی ارشد تعلیم و تربیه را از دانشگاه کلمبیا نیویورک دریافت کرد.
پس از بازگشت به افغانستان، از سال ۱۳۴۵ در ریاست تألیف و ترجمه وزارت معارف به عنوان ویراستار فعالیت کرد و تا سال ۱۳۵۷ ادامه داد.
به دلیل نزدیکی به حلقات چپگرا، در میزان ۱۳۵۷ زندانی شد و تا جدی ۱۳۵۸ در زندان ماند، سپس دوباره به وزارت معارف بازگشت.
از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۴ در اتحادیه نویسندگان افغانستان نقش کلیدی داشت: سردبیر بخش شعر، مدیر مسئول مجله ژوندون، منشی دبیرخانه و مدرس آموزشگاه این اتحادیه بود.
او عضو بنیاد فرهنگ افغانستان، کانون حکیم ناصر خسرو و انجمن فرهنگی خوشحالخان بود و ریاست چندین عرس مولانا و اجلاس فرهنگی را بر عهده داشت.
از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰ در پیشاور پاکستان زندگی کرد و سپس به عنوان پناهنده به کالیفرنیای آمریکا مهاجرت نمود و تا پایان عمر آنجا ماند.
واصف باختری بیش از بیست کتاب در زمینه شعر کلاسیک، نیمایی و آزاد، پژوهش ادبی و ترجمه منتشر کرد؛ از جمله مجموعههای «دروازههای بسته تقویم»، «از میعاد تا هرگز»، «و آفتاب نمیمیرد» و آثار پژوهشی مانند «نردبان آسمان» و «سرود و سخن در ترازو».
او سرانجام در ۲۹ سرطان ۱۴۰۲ خورشیدی پس از سالها بیماری در کالیفرنیای آمریکا درگذشت و میراثی ماندگار در ادبیات معاصر فارسی بر جای گذاشت.
