آن حَسَن نامی که از یک کِلک او

آن حَسَن نامی که از یک کِلک او
صد وزیر و صاحب آید جودخو
این حَسَن کز ریش زشت این حَسَن
می توان بافید ای جان صد رسن
(مثنوی/دفتر چهارم)

مَثَل معروف و آشنایی وجود دارد که “هر گردی گردو نیست.” مولانا نیز در اینجا تمثیلی به کار برده که بسیار به این مضمون نزدیک است. مولانا می گوید هر حسنی، حسن بن علی نیست. منظور این است که نام و ظاهر را می توان شبیه بزرگان کرد و ظاهرا به آنان نزدیک شد ولی این کجا و آن کجا؟ آسان ترین کارها ظاهرسازی و سخت ترین کارها پرورش باطن است. متاسفانه در فرهنگ ما ظاهرسازی رونق بیشتری دارد و توجه به باطن مورد غفلت است. این امر از معایب بزرگی است که باید برطرف شود. خطر ظاهرسازی این است که به مرور اصل را از فرع به سختی می توان تشخیص داد. لذا آنان که به واقع اصل هستند در میان انبوهی از فرع ها گم می شوند. مردم هم هر فرعی را به جای اصل می گیرند و به بیراهه می روند و پس از مدتی اعتمادشان کلاً سلب می شود.

علی منهاج