آن چنانش شرح کُن اندر کلام
که از آن بهره بیابد عقلِ عام
(مثنوی، دفتر سوم)
که از آن بهره بیابد عقلِ عام
(مثنوی، دفتر سوم)
توصیهٔ مولانا در سخن گفتن و استفاده از کلام، سادهگویی است. سادهگویی به معنای سطحی سخن گفتن و بیمعنایی نیست؛ بلکه به معنای طریقی از سخن گفتن است که حتی عقلِ عوام و آنان که سطحِ سوادِ بالایی ندارند نیز بتوانند از آن سخن بهرهای ببرند. توضیح دادنِ مسایلِ پیچیده به روشی ساده و همهفهم هنر است؛ برعکس، کسانی که سخنانِ سخت را سختتر میکنند و با استفاده از کلماتِ دشوار بر کمفهمی و نافهمی آن میافزایند، در بسیاری افراد ملالت ایجاد میکنند و آنان را نسبت به محتوا بیعلاقه میسازند. چنین شیوهای نه روا است و نه هنر محسوب میشود.
علی منهاج
