وای آن دینی که خواب آرد تو را

هدف از دین و دینداری این است که انسان را بیدار و آگاه کند. اگر دینی سستی، عدمِ حرکت به جلو و استفاده نکردن از عقل را توصیه کند و انسان را به سمتِ کرخی، تقلیدِ محض و به تعبیرِ اقبالِ لاهوری خواب بِرانَد بر آن نسخهٔ ظاهری از دین هم باید افسوس خورد و هم باید آن را کنار گذاشت. فلسفهٔ دین و آمدنِ پیامبران برای تکان دادن، بیدار کردن و آگاهیِ انسان نسبت به خود، عالمِ هستی و خالقِ یگانه است. آدابِ ظاهری، مناسک، رسوم، آیین‌ها و باید و نبایدها، پندها و تحذیرها و… همه و همه تنها برای نجاتِ انسان از خواب و ناآگاهی است. اگر این امور انسان را تکان ندهد، او را بیدار نکند و به سمتِ نور و آگاهی نَبَرَد انجام و اجرای آنها پشیزی ارزش ندارد.

علی منهاج