نام استاد ساربان، با موسیقی کلاسیک و اصیل افغانستان گره خورده است؛ نامی که نه تنها یک هنرمند، بلکه یک مکتب و یک روح لطیف را در خود جای داده است. او با صدای گرم و پرطنین و شیوه منحصر به فرد خود در خوانش به ویژه اشعار کلاسیک فارسی، توانست در قلب میلیونها نفر جای باز کند. ساربان نه تنها یک خواننده، بلکه یک مفسر عمیق شعر بود که هر واژه را با احساسی بیبدیل ادا میکرد و شنونده را به ژرفای معانی بلند شعر میبرد.
او در دوران فعالیت هنری خود، پُلی میان سنتهای کهن موسیقی و رویکردهای نوین ایجاد کرد. سبک آوازخوانی ساربان، آمیزهای از تکنیکهای پیچیده موسیقی کلاسیک شرقی و حس و حالی منحصر به فرد بود که از عمق جان بر میخاست. تسلط او بر مقامات موسیقی و انتخاب دقیق اشعار از دیوانهای بزرگان ادب فارسی همچون حافظ و سعدی، آثار او را به گنجینهای بیبدیل در موسیقی منطقه تبدیل کرده است. در هر آهنگ او، نوای ساز و کلام چنان به هم میآمیزند که گویی شنونده در یک ضیافت روحانی حضور دارد.
تأثیر ساربان بر نسلهای بعدی موسیقیدانان و خوانندگان افغانستان غیرقابل انکار است. او الگویی برای صداقت در هنر، تلاش برای کمال و وفاداری به ریشههای فرهنگی بود. بسیاری از آهنگهای او، همچون «دیشب به خدا خمار بودم»، «ای ساربان آهسته را»، «آسته برو» و «ثریا چاره ام کن»، فراتر از مرزهای زمان و مکان رفتهاند و در هر محفل و خانهای که دلی به عشق و عرفان میتپد، زمزمه میشوند. این آهنگها نه تنها قطعات موسیقایی، بلکه روایتگر داستانهای ازلی عشق، هجران و وصلاند که با ظرافت خاصی از حنجره ساربان جاری میشدند.
آنچه ساربان را «استاد» کرد، روح شاعرانه و درک عمیق او از معنا بود. او نه فقط شعر میخواند، بلکه آن را زندگی میکرد. هر تحریر او، هر اوج و فرود صدایش، حاکی از تجربهای درونی بود که مخاطب را مسحور خود میساخت. ساربان با هنرش، ثابت کرد که موسیقی میتواند نه تنها وسیلهای برای سرگرمی، بلکه دریچهای به سوی معنویت و خودشناسی باشد؛ آیینهای که روح انسان را با زیباییهای کائنات پیوند میزند.
گرچه استاد ساربان امروز در میان ما نیست، اما میراث پُر بار او همچنان زنده و الهامبخش است. آهنگهای او از نسلها عبور کرده و همچون رودی زلال در جان و دل مردم جریان دارند. ساربان نمادی از هنرمندی است که توانست با صدای گیرای خود بر موسیقی افغانستان بدرخشد و نامی جاودانه از خود بر جای بگذارد. او «سرو روان» موسیقی افغانستان است که همیشه سبز و خرم خواهد ماند.
به کوشش نجیب الله هنرور
نشر سخنور | Sokhanwar.Com
