اِشکَم خالی بود زندان دیو

اِشکَم خالی بود زندان دیو
کِش غم نان مانع است از مکر و ریو
اِشکَم پُر لوت دان بازار دیو
تاجران دیو را دَر وی غریو
(مثنوی/دفتر ششم)

کسی که همه نعمت ها را دارد و به اصطلاح شکم سیر است با کسی که از دارایی زیادی برخوردار نیست تفاوت دارد. این تفاوت از آن جهت است که شکم سیر چون غمِ مال ندارد به قول مولانا دیوِ مکر، فریب، شهوت و … در او بیدار می شود. مولانا و دیگر عارفان حتی در غذای روزانه کم خوری را توصیه کرده اند و این پند به همان علت است که اشاره شد. کم خوردن و قدری جلوی شکم خود را گرفتن مزایای بسیاری دارد و یکی از آنها همین است که شخص تا حد زیادی از رذایل دوری می کند و روح او تربیت می شود. یکی از محاسنِ بزرگ ماهِ رمضان همین است که شخص هم قدرِ داشتنِ خوراک را می داند و هم به واسطه ی نیمه رنجی که از امساک حس می کند از سبکی، پیراستگی روحی و قدرتِ دفعِ دیوِ سرکشِ نفس برخوردار می شود.

علی منهاج