هر که در راهِ عشق صادق نیست

از نظر سنایی پایهٔ عشق صداقت است. هر کس دم از عشق بزند اما صادق نباشد، او را جز ریاکار و منافق نمی‌توان نام نهاد.
صداقتِ عاشق به معنای صدق در همهٔ جنبه‌های عشقِ او است. عاشق هم در ساحتِ حس و فکرِ خود نسبت به معشوق صادق است و هم در گفتار و کردارِ خود با او صداقت دارد. برای مثال، اگر عاشق در گفتارِ خود به معشوق مهرورزی کند اما در عمل با او بی‌مهری کند، در عشقِ خود منافقانه رفتار کرده است؛ و یا اگر در دل و جانِ خود معشوق را دوست نداشته باشد اما تظاهر به دوست داشتن کند، ریا ورزیده است. به بیان دیگر، صداقتِ عاشق هم نسبت به احوال و رفتارِ خود است و هم نسبت به احوال و رفتاری که به معشوق نشان می‌دهد. هر یک از این دو جنبه وجود نداشته باشد، نمی‌توان آن را عشق نامید‌.

علی منهاج