مَرو از پیِ هرچه دل خواهَدَت

از عللِ دور شدن از معنویّت، به تعبیرِ سعدی، تمکینِ بیش از حدِّ تن و پروراندنِ آن و در نتیجه از تعالیِ روح کاستن است. به تعبیرِ ساده‌تر، کسانی که جز به پروراندنِ تن و توجه به جسم نمی‌پردازند و آن را به روح و امورِ معنوی ترجیح می‌دهند، از نور فاصله می‌گیرند و تاریکی هر دم آنها را فرا می‌گیرد. این افراد به آنچه نفْس می‌خواهد سریعاً پاسخ می‌دهند و هرگز مهاری بر آن نمی‌زنند. در حقیقت نفْس آنها را در دامِ خود می‌گیرد و اسیر نگاه می‌دارد. آنان فرصتی برای امورِ معنوی نمی‌یابند و همین به معنایِ دور شدن از نورِ هدایت و غرق شدن در تاریکی است. راهکار این است که همواره نفْسِ سرکش را در مهار داشته باشیم و هرگز او را به خود رها نکنیم و نگذاریم که او بر ما سروری کند. جسم و نیازهای او البته که می‌بایست در حدِّ لازم مورد توجه قرار گیرند اما بیش از آن جز لاغریِ روح و به سوی تاریکی رفتن نیست.

علی منهاج