گرچه حافظ باشد و چُست و فقیه

نادان یا کسی که ظاهراً علم ندارد اما باطنی روشن و دلی به حقیقت بینا دارد از دانایی که علمِ فراوان دارد ولی باطنی تاریک و دلی کور دارد بهتر است. کسانی هستند که حافظِ قرآن و در امورِ شریعت ظاهراً استاد هستند اما دلی آگاه، ضمیری روشن و باطنی صاف و صادق ندارند. از نظرِ مولانا چنین کسانی تنها وقتی ارزشِ واقعی دارند و حقیقتاً استاد هستند که دیدهٔ باطنی‌شان نیز بینایی یافته باشد و خلوص و پاکیِ ضمیر حاصل کرده باشند. نمونهٔ دیگر از چنین کسانی که تنها در ظاهر عالِم هستند و در باطن حتّی نامِ شاگرد هم نمی‌توان بر آنها نهاد، واعظانِ بلامتّعظ هستند. آنها که امر به معروف می‌کنند اما از معروف بسی دورند و به هیچ‌یک از فضایلِ باطنی متّصف نیستند. به عبارتی دیگر، می‌توان گفت بینای بی‌علم بر نابینای عالِم ارجح است.

علی منهاج