عقل را قربان کن اندر عشق دوست

عقل را قربان کن اندر عشق دوست
عقل ها باری از آن سوی است کوست
عقل ها آن سو فرستاده عقول
مانده این سو که نه معشوق است گول
(مثنوی/دفتر چهارم)

عشق قربانی می ستاند و جان می بخشد. عقل از نخستین دارایی هایی است که عاشق باید در عشق دوست قربانی کند. عقل جزئی که از ترس ها و ضعف های آدمی برخاسته باید که در راه عشق به مسلخ رود چرا که عقل حقیقی و خرد ناب به هر صورت و وجهی در نزد معشوق است. عقل حقیقی را باید آن سو جست. عاشقان در حقیقت صاحبان واقعی خرد هستند که عقل خود را به معشوق سپرده اند و آن ها که به توصیه عقل جزئی در این سو که معشوق نیست مانده اند، در حقیقت گول و نادان هستند. هنگامی که عاشق لطیفه عشق را در وجودش می یابد، ترس ها و ضعف های کهنه وجودش سر بر می آورد و در قالب جملات به ظاهر عاقلانه او را از عشق برحذر می دارد؛ اینجاست که عاشق باید با اعتماد بر عشق، دارایی کاذب عقل جزئی را در راه عشق قربانی کند.

علی منهاج