عقل دفترها کند یک سر سیاه

با استفاده از عقل می توان دفترها سیاه کرد، سطرها نوشت و عبارات مفید و زیبایی را نگاشت. اما گاه مفاهیم علاوه بر شیوایی و سودمندی از عنصر دیگری نیز برخوردار هستند و آن روح و جانی زیباست. مفاهیمی اینچنین، آدمی را مست و مسحور می کنند و با نهانی ترین بخش وجود انسان ارتباط برقرار می کنند. مولانا این نوع دوم از بیان را برخاسته از نیروی عقل عقل می داند. گویی صاحب اثر در این نوع دوم به منبعی فراتر از عقل خود دست یافته و به نیرویی ورای خرد معمول تکیه کرده است. نقطه ای که محل الهام او بوده و به پروردگار پیوند می خورده است. در حقیقت راز ماندگاری چنین تاثیری همین پیوند با خداوند و بهره بردن از نوع دیگری از خرد است که آن را عقل عقل می نامند. عقلِ عقل است که در آفاق نور می پراکند و گاه بدون گفت و سخن ماهی روشنگر برای دیگران می شود.

علی منهاج