عقلِ جزوی عقلِ استخراج نیست

عقلِ محدودِ انسانی تنها می‌تواند اموری محدود را بفهمد و کشف کند و از درکِ امورِ نامحدود و بیکران عاجز است. آنچه می‌تواند به نامحدود و بیکران وصل شود و درکی از آن داشته باشد دل است. به همین دلیل عرفا بر دل و صیقلی کردن و زدودنِ زنگارها از آن اصرار و تأکید داشته‌اند. اگر عقل زمینی یا به تعبیری عقلِ جزوی بتواند قطره‌ای را ببیند و درک کند دل می‌تواند دریایی را غور کند و از آن هزاران گوهر بیرون آورد. اتصال به قطره کاری است که هر کس حتی بدونِ جهدِ زیاد به آن نایل می‌شود امّا اتصال به دریای بیکران فقط از عهدهٔ معدودی برمی‌آید که البته همیشه در هر عصری بوده‌اند و هستند.

علی منهاج