عقلِ جزوی را وزیرِ خود مگیر

عقلِ جزوی در برخی ابیات مثنوی برابر با نفس است. در اینجا نیز مولانا عقلِ جزوی را همان نفس گرفته و می گوید او را وزیر خود نکن. وزیر نیز در اینجا کنایه از مشاور است. می گوید به جای آنکه با نفس مشورت کنی و او تو را در امور امر کند، با عقلِ کُل، که کنایه از عقلِ حقیقی است مشورت کن تا تو را درست و دلسوزانه راهنمایی کند. عقلِ جزوی یا نفس فقط به حال می اندیشد و لذّتِ حال را می خواهد اما عقلِ کلّ یا عقلِ حقیقی به آینده و عاقبت نیز می اندیشد.

علی منهاج