که پند مصلحتآموز کاربندش نیست
(سعدی، مواعظ)
همهٔ ما به حکم بشر بودن خطا میکنیم. اما گاه همان خطا یا خطاهای شبیه به آن را بارها تکرار میکنیم و علیرغم نصیحت و گذشت دیگران به تکرار خطا ادامه میدهیم.
در این بیت، سعدی راهکار را توبیخ خطاکار میداند زیرا نصیحت و گذشت کارساز و اصلاح کننده نبوده است.
سعدی حتی توبیخ خطاکار را ضروری میداند. میتوان گفت که راهکار سعدی راهکاری منطبق بر قانون است. در قانون هر خطایی مجازاتی دارد و گاه تنها مجازات، نصیحت و بازپروری خطاکار است. اما اگر تاثیری نداشت، مجازات رفته رفته سنگین و سنگینتر میشود.
علی منهاج





