صد هزاران عاقل اندر وقتِ دَرد

در زندگی ما مشکلات و گره های بسیاری وجود دارد. این امر بسیار طبیعی است و از ویژگی های این عالم به شمار می آید. این نیز طبیعی است که ما با استفاده از عقل و درایت خود به حل این مشکلات می پردازیم. گاه مشکل را می توانیم حل کنیم و گاهی موفق به حل مسئله نمی شویم. مولانا در این بیت استفاده از عقل را منع و نهی نمی کند، بلکه نکته ی دیگری را به ما گوشزد می کند که بسی مهم تر از به کار گیری عقل است. نکته ی مورد توجه مولانا این است که اگر رای خداوند نباشد هیچ عقلی قادر به حلّ هیچ مساله ای نیست. در حقیقت توانایی عقل منوط به رای و خواست خداوند است. وقوف به این نکته آدمی را از تکبّر و خودبینی دور می کند و استفاده از عقل را با تکیّه بر توکّل مورد تأکید قرار می دهد.

علی منهاج