خواه شحنه باش گو و خواه نی
(مثنوی، دفتر چهارم)
در جایی که پر از دزد و غارتگر است چه فرقی میکند که در آنجا کسانی در جامه و کسوت پلیس و نگهبان وجود داشته باشند یا آنکه چنین جایی خالی از محافظی باشد. نگهبان در جایی مفید است و میتواند وظیفهٔ خویش را به درستی انجام دهد که قدر و قدرتی داشته باشد. جامعهای که نااهلان بر آن غلبه دارند و قدرت تنها در دستانِ آنهاست وجود یا عدمِ وجودِ نگهبان تفاوتی در وضعِ موجود نمیکند. البته گاه این دزدان بیشتر در وجودِ ما آدمیان هستند. این وضع دوّم از وضعِ اوّل بسی بدتر و خطرناکتر است و نتیجهٔ بدتری به بار خواهد آورد. تنها راهِ بیرون کردن دزدان، چه بیرونی و چه درونی توکّل به خداوند و استفاده از اراده و جهد است.
علی منهاج





