لیکَش آن فرهنگ و کید و مکر نیست
(مثنوی، دفتر ششم)
درندهخویی حیوانات وحشی از ذات و طبیعت آنهاست و نشان کین، خصومت و مکر آنان نیست. آدمیان اما گاه از حیوانات درندهخو پیشی میگیرند و جایگاه خود را در عالم فراموش میکنند. مولانا درندهخویی حیوانات وحشی را عیب و نقصی در ذات آنها نمیداند و به عبارت دیگر آنها را مقصر نمیشمارد چرا که ساختار وجودی آنان چنین است. به بیان عامه نیش عقرب نه از بهر کین است. اما مولانا آدمیانی را که به رغم عقل و معرفت مدّعی انسانیّت هستند و از درندگان بیشتر درندگی میکنند مورد خطاب قرار میدهد و آنان را سزاوار شرم میداند و عقیده دارد که نمیتوان بر چنین افرادی نام انسان نهاد.
علی منهاج





