در دباغی گر خَلَق پوشید مرد
خواجگیِّ خواجه را آن کم نکرد
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۰۵۹)
خواجگیِّ خواجه را آن کم نکرد
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۰۵۹)
ظاهر لزوماً نشاندهندهٔ باطن نیست. ظاهر و باطن میتوانند بسیار با هم تفاوت داشته باشند. بسیار هستند کسانی که ظاهری آراسته دارند اما باطنشان آراسته نیست و حتی زشت است. از سوی دیگر، بسیاری افراد نیز ظاهری ساده و جامهای کهنه و مندرس به تن دارند اما باطنشان نو، مطبوع و خوش است. مولانا برای بیانِ این حقیقت تمثیلِ دباغی را میآورد که گرچه در ظاهر جامهٔ دباغی و بدبو به تن دارد، میتواند انسانی نیکسرشت و پاکدل باشد. جلالالدین تأکید میکند که هیچگاه نباید انسانی را بر اساسِ ظاهر و جامه قضاوت کرد.
خَلَق: کهنه، مندرس.
علی منهاج
