لیک جز علّت نبیند اهل پوست
(مثنوی/دفتر سوم)
ظاهربینان یا به تعبیر مولانا “اهل پوست” در جستجوی علّت ظاهری هر پدیده و مخلوقی در عالم هستند، اما علّتِ علّت ها را نمی بینند. پروردگار علّتِ علّت ها یا در اصطلاح فلسفی علّت العلل مخلوقات است. تنها آن ها که دیده ی باطن دارند می توانند این مفهوم را درک کنند. علوم دنیوی جز در پی یافتن علل ظاهری نیستند که البته جستجویی مفید و نیک است، اما عللی نیز فراتر از علم در عالم وجود دارد که تنها تعداد اندکی از آدمیان آن را می جویند و فهم می کنند. به عبارت دیگر اهل باطن نگاهی عمیق تر به عالم دارند، به پوسته و ظواهر بسنده نمی کنند و به درکی ژرف تر نیز دست می یابند.
علی منهاج





