خان و مانِ جُغد ویران است و بس

خان و مانِ جُغد ویران است و بس
نَشنَوَد اوصافِ بغداد و طَبَس
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۱۵۴)

مولانا برخی آدمیان را به جغد تشبیه می‌کند که در خرابه‌ها و ویرانه‌ها زندگی می‌کنند. این اشخاص به نوعی از زندگیِ پَست عادت کرده‌اند و حتی اگر به آنان از اوصافِ اماکنِ آباد و زیبا بگویند گوش نمی‌سپارند و حتی ممکن است وجودِ چنین جاهایی را انکار کنند. در معنویّات نیز چنین است. کسانی که در خرابه‌های غیرِ معنوی و به دور از اخلاق زندگی کرده و می‌کنند هرگز به سخنانی در بابِ مقامِ معنویِ انسان و امکانِ دستیابی به آن گوش نمی‌کنند و چنین مقامی را توهّمی بیش نمی‌دانند. سخن‌گفتن با این افراد دربارهٔ چنین مقامی و امکانِ رسیدن به آن جز اتلافِ وقت ثمرهٔ دیگری ندارد.

علی منهاج