چشم خاکی را به خاک افتد نظر

آنان که چشم ظاهر بین دارند در این دنیا تنها آنچه را عیان است می بینند و چشم بر امور غیر آشکار بسته اند. هر چه را به وضوح دیده شود باور دارند و غیر آن را انکار می کنند. مولانا تمثیل وزیدن باد را برای بیان این مفهوم به کار می برد: وقتی باد می وزد و خاک در هوا می پراکند، عده ای که چشم ظاهربین دارند تنها خاک را می بینند؛ اما باطن بینان هم خاک را می بینند و هم باد را مشاهده می کنند. آنان به ظاهر اکتفا نمی کنند و به اصل و باطن این دنیا هم نظر دارند. خداوند خالق این عالم است اما عیان نیست مانند همان نسیمی که نهان است اما در حقیقت علت بلند شدن خاک است.

علی منهاج