عقل را با این سخن بیگانگیست
(عطار نیشابوری، منطق الطیر)
به عنوان یک قاعده کلّی، نباید با تکیهٔ محض بر عقل به سراغ سخنان عارفان رفت. این جمله بدان معنا نیست که وقتی به سخنان آنان گوش میدهیم باید عقل را تعطیل کنیم، بلکه بدین معناست که باید عقل را در ذیل دل بنشانیم. با دل گوش کنیم و با عقلی که او هم عاشق است. عطار میگوید اگر به سراغ سخنان من با عقل میآیی، بدان که معنی حقیقی و سرّ آنها را در نخواهی یافت؛ تنها ظاهری از کلام مرا درک خواهی کرد. با دل سراغ من بیا تا درکی حقیقی از گفتههای من بیابی. دیوان من برای عاشقان سروده شده، نه عاقلانی که تنها ابزار شناخت را عقل میپندارند.
علی منهاج





