تا که در هر کوزه چِه بْوَد؟ آن نِگَر
(مثنوی، دفتر ششم)
مولانا جسم یا تنِ آدمیان را به کوزههایی تشبیه میکند که در ظاهر کاملاً شبیهِ هم هستند؛ امّا درونِ این کوزهها یا در حقیقت باطنِ آدمیان تفاوتهای بسیاری با هم دارند. از همین رو مولانا از ما میخواهد که به ظاهر نظر نکنیم و همه را مثل هم نبینیم. آنچه را باید بنگریم در حقیقت درون و باطنِ آدمهاست. درونِ برخی آدمیان ممکن است آکنده از زهر و درونِ برخی دیگر سرشار از قند باشد. گویی جلال الدّین رومی ما را چنین پند میدهد که تنها اگر به فهمِ درونِ آدمیان نایل شوی راه را درست رفتهای و اگر نه گمراه خواهی شد، ظاهر تو را فریب خواهد داد و سرنگون خواهد کرد.
علی منهاج





