جلوه بر من مفروش ای مَلِکُ الحاج که تو

چشمِ دل را باید گشود و نه چشمِ سر که تنها ظواهر را می بیند. حافظ به حاجیانی طعنه می زند که به مکّه می روند و با چشمِ سر کعبه را می بینند اما نمی توانند با چشم دل خدا را ببینند. می گوید ای حاجیان! بر من فخر نفروشید! اگر شما خانه ی خدا را دیدید، من خود خدا را دیدم. مسلّم است که شما تنها ظاهر را خواهید دید زیرا چشمِ دل را نیافته اید. چه سودی در دیدنِ در و دیوارِ کعبه هست که به آن می بالید وقتی که در دل تان حسِّ حضورِ خدا را نداشته اید؟ دیدنِ کعبه کار هر کسی است ولی دیدنِ صاحبِ کعبه تنها از آن مردان الهی است.

علی منهاج