ترکِ معشوقی کُن و کُن عاشقی

ترکِ معشوقی کُن و کُن عاشقی
ای گمان بُرده که خوب و فایقی
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۱۸۹)

معشوقی کردن اگر به معنای یکسره ناز و تکبّر داشتن نسبت به عاشق باشد جز خودخواهی نیست و نشانی از تهی بودنِ معشوق است. کسی که به تعبیرِ مولانا، به خطا گمان می‌کند که خوب و حتّی بهترین است و تصوّر می‌کند عاشق همواره می‌بایست خریدارِ نازِ او باشد، اصلاً از عشق حظّی نمی‌داند. برای همین است که مولانا ما را به ترکِ معشوقی دعوت می‌کند و می‌گوید چند صباحی هم عاشقی کُن تا اوّلا تکبّرِ خود را فرو بریزی و ثانیاً حالات و اعمالِ یک عاشق را هم تجربه کنی. عاشق نسبت به معشوق بی‌توقّع است و عاشقی کردن را فقط برای عظمتِ عشق انجام می‌دهد. هدفِ دیگری ندارد و به دنبالِ رسیدن به سود و منفعتی نیست.

علی منهاج