اندیشهء تغییر وفا هوش گداز است
ترسم که رود عشق و به بام هوس افتم
شرح:
اینجا بیدل یک واقعیت را مطرح میسازد و آن اینکه: اگر بخواهی روش معشوق را تغییر بدهی یک امر محال است و بسیار باید فکر نمایی، آنقدر عمیق که ذهن و حافظه را پیر و کهنه میکند. به تعبیر دیگر: سنت الهی تغییر پذیر نیست و نباید در اندیشهء طلب این تغییر باشی! «فطرة الله التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله…» ـ این فطرت خداوندی است که مردم را به آن آفریده است، در خلقت خداوندی تبدیلی نیست ـ قرآنکریم»
در بند دوم یک موضوع بسیار عمیق فلسفی را بیان میدارد، آن اینکه: فرق هست میان هوس و عشق. دلبستگی به ماده و زندگی دنیوی یک هوس است، عشق حقیقی همان پیوستگی به خداوند است. اینجا بیدل از همین دلهره دارد که نشود روزی در اثر فکر کردن زیاد برای تغییر «ناموس وفا» عشق از دستش برود و این عشق به هوس تبدیل شود که در از نظر تصوف این خود گناه بزرگیست.
اشاره ای باریک هم به افتادن در بام نموده است: در دهات وقتی انسان به بام بالا میشود در دید همه مردم ده قرار میگیرد و این یک فعل زشت و دور از مروت و معادل رسوایی است.
بیدل هم تبدیل شدن عشق را به هوس رسوایی در دیده همه و همانند رسوایی در بالای بام تشبیه میکند.
ترسم که رود عشق و به بام هوس افتم
شرح:
اینجا بیدل یک واقعیت را مطرح میسازد و آن اینکه: اگر بخواهی روش معشوق را تغییر بدهی یک امر محال است و بسیار باید فکر نمایی، آنقدر عمیق که ذهن و حافظه را پیر و کهنه میکند. به تعبیر دیگر: سنت الهی تغییر پذیر نیست و نباید در اندیشهء طلب این تغییر باشی! «فطرة الله التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله…» ـ این فطرت خداوندی است که مردم را به آن آفریده است، در خلقت خداوندی تبدیلی نیست ـ قرآنکریم»
در بند دوم یک موضوع بسیار عمیق فلسفی را بیان میدارد، آن اینکه: فرق هست میان هوس و عشق. دلبستگی به ماده و زندگی دنیوی یک هوس است، عشق حقیقی همان پیوستگی به خداوند است. اینجا بیدل از همین دلهره دارد که نشود روزی در اثر فکر کردن زیاد برای تغییر «ناموس وفا» عشق از دستش برود و این عشق به هوس تبدیل شود که در از نظر تصوف این خود گناه بزرگیست.
اشاره ای باریک هم به افتادن در بام نموده است: در دهات وقتی انسان به بام بالا میشود در دید همه مردم ده قرار میگیرد و این یک فعل زشت و دور از مروت و معادل رسوایی است.
بیدل هم تبدیل شدن عشق را به هوس رسوایی در دیده همه و همانند رسوایی در بالای بام تشبیه میکند.
