عبدالباقی «هیلهمن» غزنوی فرزند مرحوم الحاج خلیفه مولانا سلطانعلی غزنوی، در ۲۸ قوس/آذر سال ۱۳۳۳ هجری خورشیدی در شهر تاریخی و فرهنگی غزنی چشم به جهان گشود. او در خانوادهای ریشهدار در دین، عرفان و طریقت پرورش یافت. پدرش از مرشدان شناختهشدهی طریقت بود و نقش مهمی در شکلگیری شخصیت فکری و معنوی فرزندش ایفا کرد. عبدالباقی هیلهمن نیز با تکیه بر همان سنت خانوادگی، راه عرفان و تصوف را با آگاهی و پژوهش ادامه داد.
هیلهمن غزنوی از آغاز جوانی با مطالعهی گسترده در حوزههای ادبیات فارسی، تاریخ، عرفان اسلامی، تصوف، اندیشههای دینی و مسائل سیاسی–اجتماعی بهتدریج به چهرهای پژوهشگر و تحلیلگر بدل شد. پیوند میان دانش عرفانی و نگاه اجتماعی، ویژگی برجستهی اندیشهی اوست؛ نگاهی که هم ریشه در سنت دارد و هم به مسائل زمانه توجه نشان میدهد.
عبدالباقی هیلهمن غزنوی بهعنوان شاعر، نویسنده، محقق و کارشناس عرفان و تصوف شناخته میشود. او عضو افتخاری اکادمی علوم افغانستان بوده و عضویت اتحادیه نویسندگان افغانستان و اتحادیه ژورنالیستان افغانستان را در کارنامهی فرهنگی خود دارد.
فعالیتهای او تنها به نوشتن محدود نمانده، بلکه سالها در عرصهی رسانههای چاپی، تصویری و شبکههای اجتماعی برای گسترش آگاهی عرفانی و معرفی اندیشهها و آثار متصوفین تلاش کرده است. شرح و تبیین آثار بزرگان تصوف با زبان قابل فهم برای مخاطب امروز، از مهمترین خدمات فرهنگی او بهشمار میرود.
عبدالباقی هیلهمن غزنوی آثار متعددی در حوزههای شعر، عرفان، تاریخ، فرهنگ و اندیشه منتشر کرده است که از آن جمله میتوان به این آثار اشاره کرد:
صدای خموش – مجموعه شعر
عرفان عشق – رسالهی تحقیقی
عرفان رحمان بابا – رسالهی تحقیقی
عرفان اقبال – رسالهی تحقیقی
الهامات شیخ عبدالقادر گیلانی
تاریخچهی سواد در افغانستان
تذکرهی مجاذیب غزنه
فرهنگ اصطلاحات عرفانی
مجموعه کالمها (یکی بگو، دو بشنو)
برگزیدههای استاد گلپاچا الفت (ترجمه)
توبه
ترجمه تفسیر سوره والعصر از اردو
تأثیر مولانای بلخی بر اقبال لاهوری
از حماسه تا فاجعه
اقبال لاهوری و دهقان کابل
تصوف حمزه بابا
در کنار فعالیتهای علمی و تألیفی، هیلهمن غزنوی مسئولیتهای فرهنگی و رسانهای متعددی را نیز بر عهده داشته است، از جمله: مؤسس انجمن فرهنگی هجویری، عضو رهبری انجمن حکیم سنایی غزنوی، عضو اتحادیه ژورنالیستان افغانستان، عضو اتحادیه نویسندگان افغانستان، مدیر مسئول مجلهی سواد (ارگان نشراتی معینیت سوادآموزی)، مدیر مسئول جریدهی تفاهم (ارگان نشراتی شورای تفاهم و وحدت ملی افغانستان)، مدیر مسئول جریدهی حدیقه، مدیر مسئول مجلهی وزین صبا.
عبدالباقی هیلهمن غزنوی از جمله چهرههایی است که میان عرفان، ادبیات فارسی و دغدغههای اجتماعی معاصر پیوندی آگاهانه برقرار کرده است. او با تکیه بر میراث معنوی غزنه و نگاه پژوهشمحور، کوشیده است عرفان را از قالب تعارف و شعار بیرون آورده و به زبان فهمپذیر برای نسل امروز ارائه کند. کارنامهی پربار او، گواه نقش مؤثرش در حفظ و بازخوانی اندیشههای تصوف در فضای فرهنگی افغانستان است.
به کوشش فهیم هنرور
نشر سخنور | Sokhanwar.Com
