شمسالدین محمد بن یحیی لاهیجی، متخلص به اسیری یا فدائی، از عرفای بزرگ قرن نهم هجری بود. او در حدود سال ۸۰۵ شمسی در لاهیجان یا نواحی آن زاده شد.
اسیری در جوانی علوم رسمی را تحصیل کرد و سپس به سید محمد نوربخش ارادت ورزید. او در عنفوان شباب به این راه قدم گذاشت و سفرهایی پنهان داشت.
شهرت اصلی اسیری به شرح «گلشن راز» شیخ محمود شبستری است که با عنوان «مفاتیحالاعجاز» شناخته میشود. این شرح مسائل عرفانی را با استدلال علمی نزدیک کرده است.
آثار دیگر او شامل مثنوی «اسرار الشهود» و دیوان اشعار است. اشعارش متأثر از مولوی و حافظ است و سوز عرفانی دارد.
اسیری با مثنوی مولوی آشنایی عمیق داشت و آن را منبع حیات جان خود میدانست. غزلیات او آشکارا از حافظ تأثیر پذیرفته.
او در تصوف عملی و علمی مهارت داشت و مسائل دور از عقل را با دلیل توضیح میداد.
اسیری در سال ۸۸۴ شمسی درگذشت و میراث عرفانیاش در شرح گلشن راز برجسته ماند.
اشعار منظوم او در قالب مثنوی و غزل از لطافت برخوردار است.
او از اعاظم عرفای نوربخشی به شمار میرود و تأثیرش بر عرفان پارسی پایدار است.
میراث اسیری در ترکیب عرفان و علم ادبی مهم است.
