شاه بیت های غزلیات بیدل

مرگ اهل سوز باشد حرف سرد ناصحان شمع را تیغ است بید‌ل جنبش دامان صبح حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ندانم سایه با بخت‌که دارد توامی بیدل مقیم روز بودن بر نمی‌آرد ز شبهایش حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ندانم ‌کجا رفتم از خوبش بیدل به یاد خرامی خرامیده بودم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نرسید فطرت هیچکس به خیال بیدل و معنی‌اش همه‌راست بیخبری و بس‌، چه‌شعور خلق و چه‌هوش ما حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نسبتت بیدل به آزادی ز مجنون نیست کم رشته‌ای داری تو هم از دامن صحرا مکش حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نشدم محرم انجام رعونت بیدل شمع هرچند به من‌گفت‌:‌که ‌گردن مفراز حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نشیند طفل اشکم در دبستان صدف بیدل که چندی از تپش آساید و کمتر کند بازی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نفس از دقت فکرم هجوم شعله شد بیدل نشستم آنقدر در خون که صبحی را شفق کردم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نفس متاعی بیدل در چه لاف زند به فربهی منگر لاغر آمده‌ست حباب حضرت ابوالمعانی بیدل رح

نفهمیده‌ست راه لب نوای شکوه‌ام بیدل که این دود از ضعیفی تا به روزن برنمی‌آید حضرت ابوالمعانی بیدل رح

فریب عشرت طوبی‌ که می‌خورد بیدل به رنگ سایه سر ما و پای دیوارش حضرت ابوالمعانی بیدل رح

غور معنی‌ام دشوار، فهم مطلبم مشکل بیدل از زبان اوست این منی‌که من دارم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

غازهٔ اقبال من خاک ره فقر است و بس بیدل از گرد یتیمی شسته‌ام روی‌ گهر حضرت ابوالمعانی بیدل رح

عمرها شد بیدل احرام خموشی بسته‌ام آخراین ضبط نفس خواهد خروش صور شد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

عریان تنیی هست درین معرکه بیدل این جامه‌ که تنگی ننماید به‌بر من حضرت ابوالمعانی بیدل رح

عالمی بیدل به‌ حرف یکدگر آرام باخت غفلت ما هم دماغ خواب در افسانه سوخت حضرت ابوالمعانی بیدل رح

طبع دانا می‌خورد خون از نشاط غافلان خندهٔ موج است بیدل بر دل دریا نمک حضرت ابوالمعانی بیدل رح

صدا بلند کند گر شکست خاطر بیدل ترنگ شیشه در اجزای‌ کوهسار نشیند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

شور و شر بسیار دارد با تعلق زیستن کم زبیدل نیستند این فتنه از سر واکنید حضرت ابوالمعانی بیدل رح

شفیع‌جرم مهجوران‌به‌جز حیرت‌چه می‌باشد به حق دیدهٔ بیدل‌که ما را آن لقا بنما حضرت ابوالمعانی بیدل رح

شبی از گوشهٔ چشم عدم غافل شدم بیدل هنوزم گوش می‌مالد پیام سرمه آوازی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

سیه مکن ورق امتحان آینه بیدل که مشق خامهٔ سعی نفس نشست نگیرد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

سعی وفا همین‌ که چو بیدل شوند خاک شاید ز نقش پای ‌کسی سر به‌ در کنند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

سراغ ملک یقین بیدل از هوس دور است رفیق قافلهٔ کیف و کم نخواهی شد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

سخت نتوان‌گرفت دامن دهر بیدل از هرچه بگذری بگذار حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ساز بزم عدمم لیک نوایی‌ که مراست نام بیدل ز لب یار شنودن بوده‌ست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

زندگانی هرزه تا ز عرصهٔ تشویش بود بیدل از قطع نفس ضبط عنانی یافتم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

زبیدل‌جرأت جولان مجوبید چو موج این ناتوان پهلو خرام است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز نیاز بیدل و ناز او ندمد تفاوت ما و تو اگر از طبیعت منفعل ز خودم جدا نکند عرق حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز عروج نشئهٔ بیدلی قدحی اگر به کف آیدت ره ناله‌گیر و ز خود برآ سربام و کسب هوا چه حظ حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز سواد نسخهٔ خشک وتربه‌کلام بیدل ما نگر که به حیرت چمن اثر، شود آب آینه رهبرت حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز خویش درنگذشته‌ست هیچکس بیدل به وهم دور مرو برمن اوشدن ستم است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز جیب عاجزی چون آبله گل کرده‌ام بیدل سر خوناب مغزی سایه پرورد کف پایی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز بسکه ساغر بزم ادب زدم بیدل چو شمع ناله‌گره‌گشت وکرد منقاری حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ز اختیار درین بزم دم مزن بیدل جهان‌، جهان نیاز است‌، جای ناز تو نیست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

رگ ‌گردن به حیا راست نیاید بیدل تا ته پاست نظر بر مژه خم می‌باشد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

راز دل چندان‌ که دزدیدم نفس بی‌پرده شد بیدل از شیرازه این دفتر پریشان می شود حضرت ابوالمعانی بیدل رح

دو روزی با غم و رنج حوادث صبر کن بیدل جهان آخر چو اشک از دیده‌ات یکبار می‌افتد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

دل هر ذره خورشیدی‌ست اما جهد کو بیدل منم آیینه از دستت اگر پرداز می‌آید حضرت ابوالمعانی بیدل رح

دل بیتاب تا کی رام تسکین باشدم بیدل محال است این گهر را در گره بستن ز غلتانی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

دست از دنیا بدار و دامن آهی بگیر تا بدانی همچو بیدل قدر دار وگیر را حضرت ابوالمعانی بیدل رح

درین بساط خیال بیدل ز سعی بی‌حاصل انفعائی حیا بس است آبروی همت زعالم خشک تر برون آ حضرت ابوالمعانی بیدل رح

در مقامی‌ که خموشی نفسی‌ گرم نداشت بیدل از بیخبری قافله جو گردیدم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

در خور هرسطر بیدل باید ازخود رفتنی جاده‌ها بسته‌ست بر سر قاصد از طومار ما حضرت ابوالمعانی بیدل رح

در این‌گلشن‌که رنگش ریختند ازگفتگو بیدل شنیدنهاست دیدنها و دیدنها شنیدنها حضرت ابوالمعانی بیدل رح

داغ شو ای عاجزی نوحه‌ کن ای بیکسی با دو جهان شد طرف‌ بیدل تنهای من حضرت ابوالمعانی بیدل رح

خواب پا برد زما زحمت جولان بیدل مشق بیکاری ما را قلمی پیدا شد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

خجلم زننگ حقیقتت ‌که چو حرف بیدل بی‌زبان به نظر نه‌ای و به گوشها ز فسانه دربه‌دری عبث حضرت ابوالمعانی بیدل رح

حیرتم بیدل زمینگیر تأمل ‌کرده است ورنه تا مژگان پری افشاند من عنقا شدم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

حسن مطلق را مقید تاکجا خواهی شناخت آه از آن یوسف‌که در چاهش تماشاکرده‌ای حضرت ابوالمعانی بیدل رح

حجاب آلود موهومی‌ست مرگ و زندگی بیدل ازین کسوت ‌که دیدی گر برون آیم کفن دارم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چون نفس بیدل نسیم بی‌نشان رنگیم‌، لیک رنگها پرواز دارد تا پرافشانیم ما حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چون ثمر بیدل به چندین ریشه جولان امید تا شکست خود رسید آخر رسیدنهای من حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چو غفلت غافلیم از غفلت احوال خود بیدل فراموشی‌، فراموشی به یادکس نمی‌آرد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چو سایه آینهٔ تیره‌روز خود بیدل به صیقلی نرساندم مگر خورد زنگم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چه مقدار آبرو سامان‌ کند خون من بیدل به دریا تر نمی‌گردد زبان اژدر تیغش حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چه امکان است بیدل منعم از غفلت برون آید هجوم خواب خرگوش است یکسر شیر قالی را حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چمن تحیر بیدلم‌که سحاب رشحهٔ خامه‌اش به تأملی گهر افکند سر قطره‌ای که نگون کند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

چارهٔ سودای من بیدل ز چشم یار پرس عشق در مغز جنون پرورده بادام مرا حضرت ابوالمعانی بیدل رح

جنونم دشت را همچشم‌دریا می‌کند بیدل ز جوش اشک من تا نقش پاگرداب می‌گردد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

جدا زان بزم نتوان کرد منع ناله‌ام بیدل چو موج افتد به ساحل می‌کند ناچار فریادی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

تو هم‌خاموش شو بیدل‌که‌من از یاد دیداری به دوش حیرت آیینه می‌بندم فغانها را حضرت ابوالمعانی بیدل رح

تلاش علم و عمل مغتنم شمر بیدل مکش خمار شرابی‌ که عقل راست مزیل حضرت ابوالمعانی بیدل رح

ترک هستی‌ست درین باغ طراوت بیدل شبنم صبح همین شستن دست ازنفس است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

تب و تاب نفس صید کشاکش داردم بیدل گرفتارم نمی‌دانم به دست کیست زنجیرم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

تا غره کمال نسازد قناعتت بیدل ز خلق منت احسان قبول‌کن حضرت ابوالمعانی بیدل رح

تا تواند خواست عذر سرکشیهای شباب می‌کند بیدل به ما قد دو تا افتادگی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

پیری‌ام جز ساغر تکلیف جان کندن نداد قامت خم‌ گشته بیدل تیشهٔ فرهاد بود حضرت ابوالمعانی بیدل رح

پای در زنجیر دورش گفتگو آزادگی بیدل این سطر تکلف نیست جز انشای سرو حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیکسی بیدل چه دارد غیر تدبیر جنون طرف دامانی نمی‌یابم گریبان می‌درم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل‌ز چه‌سوداست جنون‌جوشی این‌بحر عمری‌ست که دارد تب امواج قلقها حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل همین قدر اثرم بس که گاهگاه بر گوش ناسخن شنوان تیر می‌رسم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل نه همین وحشتم از قامت پیریست هرحلقه‌ که آید به نظر پا به رکابم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل نفست خون مکن از هرزه درایی چون جاده درین دشت فکندیم عنان را حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل نتوان برد نم از خط جبینم نقاش عرق‌ریز حیا نقش مرا بست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بید‌ل مگذر چون مه نو از خط تسلیم بر چرخی اگر یک سر مو خم شده باشی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل مباش غرهٔ سامان اعتبار هرچند رنگ بال ندارد پرنده است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بید‌ل ‌گداز دل خور و دندان به لب فشار بر خوان عشق دعوت نان و پیاز نیست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل فریب نعمت دیگرکه می‌خورد مهمان راحتم به سر خوان بوریا حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل عدم و هستی ما هیچ ندارد جزگرد خیالی‌که نه آن بود و نه این شد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل سراین رشته به تحقیق نپیوست در سبحه و زنار جهانی دل و دین داشت حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل زحسن نوخط اوداغ حیرتم کانجاست دست سایه به دامان آفتاب حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل ز کشتزار تمناست حاصلم تخم دلی به سعی شکستن دمیده‌ای حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل ز حدگذشت معاصی و من همان ردّ نیستم اگر به درش التجا برم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل ز بس سراسراین دشت‌کلفت است جزگرد برنخاست به هرجا زدیم پا حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بید‌ل دماغ ناز فلک پر بلند نیست گرد خود اندکی به هوا می‌توان رساند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل دل ما با چه شهود است مقابل نقشی‌که درین پرده ببستیم خیال است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل خوشم از عارض‌ گلگون به خط سبز فارغ زمی‌ام ساخته ‌کیفیت بنگی حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل چوشمع بر خط تسلیم خاک شو ای پر شکسته‌! در قفس آتش فتاده است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بید‌ل چو تار ساز جهانگیر شهرتند در پرده هم‌گر اهل سخن‌گفتگوکنند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل چه انتظار وکدام آرزوی وصل چشم به خواب رفتهٔ بختم پرنده نیست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل تو هم به ذوق خطش سینه چاک زن کاین شام نادمیده مرا صبح عید کرد حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل تجددی‌ست لباس خیال من گر صد هزار سال برآیدکهن نی‌ام حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به‌سرهه نسبت‌هرکس درست نیست مژگان شمردن است زبانهای لال را حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به هرکجا رگ ابری نشان دهند در ماتم حسین و حسن‌گریه می‌کند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به قلزم اثر انتظار عشق چشم تری‌ که بی مژه‌ گردید گوهرست حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به سعد و نحس جهان نیست‌ کار ما طفلان دلی به شنبه و آدینه بسته‌اند حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به خامی طبع معیارم ازعرق‌گیر آیینه می تراود از انفعال ظرفم حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل به تو درهیچ مکان راه نبردیم آیینه سراب است‌که تمثال تو دور است حضرت ابوالمعانی بیدل رح

بیدل بنای ریختهٔ درد الفتیم گرد جفا و داغ الم خاک و خشت ماست حضرت ابوالمعانی بیدل رح