اگر من قصهٔ اندوه گویم

اگر من قصهٔ اندوه گویم
برِ دریا و پیشِ کوه گویم
شود چون سیل کوه اینجا ز اندوه
چو دریا اشک گردد جملهٔ کوه
(عطار، الهی‌نامه)

غم و اندوه در همه ی ما آدمیان وجود دارد و انکارپذیر نیست. زندگی در دنیایِ مادی ذاتاً اینگونه است که نمی توان آن را بدونِ درد، رنج و اندوه سپری کرد. هیچ‌کس در زندگی بدونِ اندوه نیست و اگر تفاوتی هست ـ که هست ـ فقط در نوعِ آنهاست. فردی که از لحاظِ روانی از رفتارهایی سالم برخوردار است ابتدا این قاعده را می پذیرد که زندگی بدون سختی و حضورِ انواعِ دردها و غم ها امکان پذیر و شدنی نیست. نکته دوم این است که گاه برخی از این غم ها آنقدر بزرگ و عمیق است که آنها را نمی توان شرح داد و به تمامی و عمیقاً برای دیگری بیان کرد؛ یعنی کسی نیست که بتواند غمِ ما را مانندِ خودِ ما دقیقاً درک کند. تنها ما هستیم و خودِ ما که آن غم را با جان و دل حس می کنیم.

علی منهاج