یَشم را آنگه شناسی از گهر

صافی های ذهن ما درک و دریافت واقعی از دنیای پیرامون را مختل می سازند. این صافی ها مجموعه ی عقاید، دانسته ها و نقاب های دنیوی است که باعث می شوند حقیقت به شکلی دیگر در نظر ما جلوه کنند. مولانا در تبیین این موضوع، تمثیل یشم و گوهر را به کار می برد و می گوید اگر از خیال ها یعنی همان صافی های ذهن عبور نکنی، یشم و گوهر را یکسان می بینی، نمی توانی تفاوت آنها را دریابی و به بیراهه می روی. راه رهایی از خیال ها، شستشوی صافی های ذهن، تمیز کردن و گاه حتی تعویض آنها با صافی هایی جدیدتر و بهتر است. صافی هایی که عمری است فرسوده شده و زنگار گرفته اند مانع تنفس عناصر ضروری وجود ما می شوند؛ خرد و روح و دل در چنین شرایطی نمی توانند به خوبی نفس بکشند.

علی منهاج