هست این میکده و دعوتِ عام است اینجا

هست این میکده و دعوتِ عام است اینجا
قسمتِ باده به اندازه‌ٔ جام است اینجا
(اقبال لاهوری)

به تعبیرِ اقبال لاهوری این عالم همچون میکده است و هر کس را از شرابِ آن بهره‌ای است. اما بهرهٔ هر کس به اندازهٔ خودِ اوست؛ خودی که می‌شناسد. برخی جامِ وجودشان فراخ است و برخی خُرد چندانکه بهرهٔ اندکی از آگاهی نصیب‌شان شده است. اما مهم آن است که به هر کس جامی داده شده و می‌تواند به اندازه‌ای از این میکده شراب بگیرد. آیا همگان از جامِ خویش استفاده می‌کنند؟ این نکته‌ای در خورِ تأمل است. گروهی نیز هستند که حتی جامِ وجودِ خود را فراخ‌تر می‌کنند تا از شرابِ این دنیا که همان علم، معرفت، آگاهی، انسانیّت، اخلاق، معنویات و نعماتِ الهی است بیشتر به دست آورند.
آنچه اقبال لاهوری بر آن تأکید می‌کند، آگاهی‌یافتن از وجودِ این جام و بهره‌بردن از شرابِ رایگانی است که با تلاش و توکّل به دست خواهد آمد.

علی منهاج