هر کجا که یوسفی باشد چو ماه

شخصیّتِ انسان است که حالِ خوب یا بد در او ایجاد می‌کند. محیط البته که در احوالِ آدمی نقش دارد و مهّم است اما مهم‌تر از محیط، خودِ انسان است که چگونه سرشتی دارد. هستند کسانی که اگر در جایی چون بهشت هم زندگی کنند از آنجا لذّت نمی‌برند و گاه حتّی گِله و شکایت نیز می‌کنند و عیب‌جویی و ایرادگیری خویِ آنهاست. برعکس، کسانی هم هستند که در سخت‌ترین شرایط دچارِ شکستگی و ناامیدی نمی‌شوند و حتّی اندکی لب به شکایت نمی‌گشایند‌. مولانا از تمثیلِ یوسف در چاه استفاده می‌کند و می‌گوید یوسف همچون ماه بود امّا در چاهی تنگ و تاریک گرفتار آمده بود. گرچه محیطِ او بسیار عذاب‌آور بود؛ امّا شخصیّتِ یوسف همچون ماهی بود که پرتوِ آن بر محیطِ بد غلبه می‌کرد. این تنها محیط نیست که تعیین‌کنندهٔ احوالِ ماست بلکه نوعِ شخصیّت ما بیشترین سهم را در احوالِ ما دارد.

علی منهاج