نَه به هند است ایمِن و نَه در خُتَن

نَه به هند است ایمِن و نَه در خُتَن
آنکه خصم ِاوست سایهٔ خویشتن
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۶۷۱)

خطای رایجی که بسیاری از ما آدمیان در طولِ عمرِ خود مرتکب می‌شویم و از آن غافل هستیم این است که هر بدی، زشتی و ناراستی را در بیرونِ خود تصوّر می‌کنیم در حالی‌که به تعبیرِ مولانا دشمنِ ما خودِ ما هستیم و اگر اینجا و آنجا به دنبالِ زیبایی، درستی، امنیّت و… می‌گردیم بیهوده است.
به تعبیرِ گوستاو یونگ سایه‌ها هستند که دشمنِ ما به شمار می‌روند و ما از آنها بی‌خبریم. سخنِ یونگ دقیقاً تعبیری است که مولانا به کار برده: آنچه در بیرونِ ما را می‌آزارد در واقع در درونِ ما وجود دارد. جز در درون نمی‌توان به آرامشِ واقعی رسید.

خُتَن: ناحیه‌ای زیباخیز
خَصم: دشمن

علی منهاج