میانِ آب و گِل خلوت گزیدم
ز افلاطون و فارابی بریدم
نکردم از کسی دریوزهٔ چشم
جهان را جز به چشم خود ندیدم
(اقبال لاهوری)
ز افلاطون و فارابی بریدم
نکردم از کسی دریوزهٔ چشم
جهان را جز به چشم خود ندیدم
(اقبال لاهوری)
مطالعه ی آثار بزرگان برای رشد و تعالیِ فکری امری واجب است و در آن تردیدی نیست؛ اما دنباله روی و پیرویِ محض امری خطاست. پیروی این آفت را دارد که شخص را از “خود” دور می کند و راه را بر تفکر و تأمل او می بندد. اقبال لاهوری با آنکه فلسفه آموخته بود و به تعبیرِ خودش برای مثال از آراء و اندیشه های افلاطون و فارابی اطلاعِ دقیق و عمیق داشت هرگز “خود” را کنار نگذاشت و جهان را از چشم خود _ تفکر و تأمل _ نگاه و در آن غور کرد. به عبارت دیگر، به جای آنکه بیشتر به شناختِ دیگران بپردازد، به شناختِ خود پرداخت و خودآگاهی حاصل کرد تا کورکورانه و تعصّب آلود از فرد یا ایده ای پیروی نکند.
علی منهاج
