مُشکآلودهست، الّا مُشک نیست
بوی مُشکَستَش، ولی جز پُشک نیست
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۲۴۷۱)
بوی مُشکَستَش، ولی جز پُشک نیست
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۲۴۷۱)
کسانی که به اخلاق نیکو و تقوا تظاهر میکنند و در واقع به تقلیدِ صرف میپردازند، به تعبیر مولانا مُشکآلود هستند اما مُشک نه بلکه پُشکی بیش نیستند. پُشک هر چقدر هم خود را به مُشک نزدیک کند و از او بویی بگیرد، باز هم در ذاتِ خود پُشک است و بوی بد میدهد. حکایت برخی از انسانهاست که با ظاهرسازی، تقلید و تظاهر به نیکخواهی، میخواهند ادعای مُشک بودن کنند اما دمی همنشینی با آنان اصل و ذاتِ بدبویِ آنان را به مشام میرساند.
پُشک: پشکل، مدفوع گوسفند و بز و امثال آنها.
مُشک: مادهٔ سیاه رنگ و خوشبویی که در نافِ آهوی مُشک تولید میشود.
علی منهاج
