از رسالت باز می ماند رسول
این رسولان ضمیر رازگو
مستمع خواهند اسرافیل خو
(مثنوی/دفتر سوم)
شنونده بی ذوق و اشتیاق صاحب کلام را ملول می کند و او نمی تواند با جان و دل سخن گوید. شور و نشاط آنکه در حال گفتن سخن و نکته ای است بسیار با اشتیاق شنوندگان در ارتباط است. گاه صاحب سخن رازهایی را در پرده کلام می پیچد و در خلال واژه ها و عبارات طرح می کند که تنها شنونده هوشمند و مشتاق آن را در می یابد. مستمعی که فکر و دلش جای دیگری است یقینا این رازها را دریافت نخواهد کرد و در حقیقت زیان دیده است. این نکته نیز در خور توجه است که هر رازی را در هر محفلی نباید گفت و در میان شنوندگانی از هر جنس نباید کلامی عمیق را طرح کرد. چه بسیار محافلی که ظرفیت سخنان ناب، آگاهی بخش و بیدار کننده را ندارند و سعی گوینده به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. بعضی رازها را تنها باید به مستمعی گفت که خصلتی همچون اسرافیل داشته باشد و آن کلام را برای بیدار شدن و بیدار کردن به کار گیرد.
علی منهاج
