گر رنج پیشت آید و گر راحت ای‌حکیم

هر پدیده و رویدادی در زندگی از سویِ خداوند بر بنده نازل می‌شود؛ هر رنج و راحتی از سوی اوست. امّا اغلب ما آنچه را راحت است به خود نسبت می‌دهیم و آن را حاصلِ جهدِ خود می‌دانیم و آنچه را رنج است از سویِ غیر و حتّی گاه از سویِ خداوند می‌دانیم. حافظ بر این عقیده خطِ بطلان می‌کشد و می‌گوید هیچ استثنایی در کار نیست و هر آنچه بر ما پیش می‌آید خواستِ خداوند شرطِ اوّلِ تحقّقِ آن است. هم در رنج باید شکر کرد و هم در راحت باید سپاسگزارِ خداوند بود. در رنج راحتی نهفته است و اگر آن رنج نباشد آن راحتِ درون هم کشف نخواهد شد. به تعبیرِ مولانا:
لطف مخفی در میان قهرها
در حَدَث پنهان عقیق بی‌بها
(مثنوی، دفتر پنجم)

حَدَث: سرگین، مدفوع، کثافت.

علی منهاج