گر بگویی احولی را مَه یکیست

گر بگویی احولی را مَه یکیست
گویدت این دُوَست و در وحدت یکیست
ور برو خندد کسی گوید دُو است
راست دارد این سزای بد خو است
(مثنوی/دفتر دوم)

آدم دوبین تصویر درست و دقیقی از واقعیت ندارد چون نگرش او درست نیست. مولانا برای تبیین چنین حقیقتی، ا ین تمثیل را بیان می کند: اگر به چنین فردی ماه را نشان دهیم و از او بپرسیم چه می بینی؟ با وجود آنکه تصویر ماه روشن و شفاف است؛ خواهد گفت دو ماه وجود دارد! پس از آن هم دلیلی سطحی ذکر می کند تا حرفش را اثبات کند. مولانا از ما می خواهد با کج اندیشان و دوبینان بحث نکنیم زیرا تاثیری ندارد. گاهی تنها باید لبخندی زد و دور شد.

علی منهاج