شرح میخواهد بیان این سخُن
لیک میترسم ز افهام کهُن
(مثنوی، دفتر اول)
لیک میترسم ز افهام کهُن
(مثنوی، دفتر اول)
بسیاری از سخنها نیاز به شرح دارند؛ حتی سخنانی که از خود ما هست نیز گاه نیازمند شرح هستند.
مشکلی که در بسیاری موارد اجازه شرح نمیدهد این است که عدهای ممکن است آن شرح را اشتباه متوجه شوند و درک نادرستی از آن بیابند. شاید بهتر این باشد که بعضی سخنان اصلا شرح نشود.
مولانا در مواردی از توضیح سخنی که میگوید میپرهیزد و دلیل را دقیقا همین ترس از بدفهمی میداند.
این بدفهمی به ویژه زمانی رخ میدهد که در ذهن شنونده تنها درکی قدیمی و تقلیدی وجود داشته باشد و بنابراین اجازه ندهد که فهمی نو و تازه در آن راه یابد.
باید به این نکته نیز توجه کرد که هیچ فهمی ثابت و ماندگار نیست و هر دورهای و عصری فهم خاص خود را نسبت به مسایل مختلف دارد. تحول در فهم مثل تحول در هر امر دیگری اجتنابناپذیر است و نمیتوان آن را انکار کرد.
علی منهاج
