لیک باطن را نجاستها بُوَد
(مثنوی، دفتر دوم)
بر این باورم که هیچ موجودی در عالمِ هستی نجس نیست؛ علّتِ این امر آن است که هر چه در عالم است بدونِ استثنا مخلوقِ ذاتِ پاکِ خداوند است، و لذا نمیتواند نجس خلق شده باشد. با این حال، فرض بگیریم که چیزی وجود دارد که نجس است. به قول مولانا آن نجاست را با آب میتوان زدود و پاک کرد، اما نجاست اگر درونی باشد آن را چگونه میتوان زدود؟ کدام نوع نجاست ناپاکتر است؟ آن که بیرونِ وجودِ آدمی است یا آنکه در درونِ آدمی جای گرفته است؟ اگر نجاستی هست همان سیئاتی است که در درونِ همهٔ ما وجود دارد و به تعبیرِ مولانا تنها با آبِ لطفِ خداوند و سعی و همّتِ ماست که میتوان آن را زدود:
کآن به غیرِ آبِ لطفِ کردگار
کم نگردد از درون مرد کار
(مثنوی، دفتر دوم)
علی منهاج





